Ontwerp bouwstenen

Achtergrond

De provincie Gelderland zoekt mogelijkheden om bodem en ondergrond meer nadruk te geven binnen de ruimtelijke inrichting. Eén van de manieren is door de tien integrale bouwstenen te gebruiken in de Gebiedenaltlas van de provincie Gelderland.

De 10 besproken bouwstenen zijn:

  1. Uitzicht vanuit de wijk op de omgeving
  2. Herkenbaarheid regionale landschappelijke structuren in de wijk
  3. Geïsoleerde plekken, die aan de omgeving of aan andere tijden doen denken
  4. Beleefbare groen- blauwe hoofdstructuur met aanhechting van water en groen op
    buurtniveau
  5. Verschillen accentueren tussen natuurlijke en aangelegde waterlopen, type waterloop
    afstemmen op ondergrond
  6. Als zichtbaarheid niet mogelijk is kan een waterloop verbijzonderd worden, bijvoor-
    beeld in een kunstwerk of door een klein deel ervan te laten zien
  7. Accentueren en benutten van hoogteverschillen
  8. Zomin mogelijk verharding (ontstening), zo veel mogelijk groen en bodem aan de
    oppervlakte, ook ervaren welke bodem er is: zand, klei en veen ervaren
  9. Zintuiglijk contact met gras, modder, nat kunnen worden, fruit plukken
  10. Dynamiek van de ‘natuur’ kunnen ervaren

lees meer

voorkant folder

Bouwstenen

Bij de ontwikkeling van de bouwstenen is uitgegaan van 3 ontwerpgerichte aspecten:
I Schaalniveaus
II Ontwerpdoelen
III Integraliteit, aanhechting van gezondheid en klimaat

Schaalniveaus

Het besef van schaalniveaus kan helpen bij het behoud of de realisatie van ruimtelijke kwaliteit. Voor de bouwstenen zijn 3 schaal- niveaus onderscheiden:
1. Schaalniveau regio en landschap
2. Schaalniveau van de wijk
3. Schaalniveau van de plek en het zintuiglijk beleven

Ontwerpdoelen

Per schaalniveau zijn belangrijke ontwerpdoelen geïdentificeerd.

    1. Uitzicht vanaf wijk over omgeving
    2. Herkenbaarheid regionale landschappelijke structuren in de wijk
      • Beleefbare groen- blauwe hoofdstructuur, met aanhechting van water en groen op buurtniveau
      • Verschillen accentueren tussen natuurlijke en aangelegde waterlopen, type waterloop afstemmen op de ondergrond
      • Als zichtbaarheid niet mogelijk is kan een waterloop verbijzonderd worden, bijvoorbeeld in een kunstwerk of door een klein deel ervan te laten zien
      • Accentueren en benutten van hoogteverschillen
    3. Geïsoleerde plekken in de wijk die aan de omgeving of andere tijden doen denken.
      • Zomin mogelijk verharding, zo veel mogelijk groen en bodem aan de oppervlakte, bodemsoort ervaren
      • Verschillen accentueren tussen natuurlijke en aangelegde waterlopen, type waterloop afstemmen op de ondergrond
      • Zintuiglijk contact met gras, modder, nat kunnen worden, fruit plukken
      • Dynamiek van de ‘natuur’ ervaren

Integraliteit

Het idee is dat gelijktijdig met de toepassing van de ontwerpdoelen ook de doelen van gezondheid en klimaat ge- realiseerd worden.

Een kansrijke methode voor een systeemaanpak is die van de Natuurlijke Alliantie. Uitgangspunt is de eenheid van bodem, water en groen. Deze benadering verhoogt de kwaliteit en het draagvlak van ruimtelijke interventies.

Toepassing en gebruik

Met hulp van deze bouwstenen kunnen plannenmakers geïnspireerd worden om belemmeringen en kansen van het natuurlijk systeem, klimaat en gezondheid beter te benutten.

Bronnen

De bouwstenen zijn ontwikkeld in de pilot ‘Ruimte en gezondheid Apeldoorn’, een voorbeeldproject voor in- tegratie van gezondheid en klimaat in ruimtelijke processen op wijkniveau. Meer informatie over de pilot is te vinden op: www.pilotapeldoorn.projectenwebsite.nl, meer informatie over de Gebiedenatlas en de bouwstenen is te vinden op: www.maakgelderlandmooier.gelderland.nl
Download de folder om te zien hoe de bouwstenen zijn vertaalt in de ruimtelijke omgeving.

Uitzicht vanuit de wijk op de omgeving

Veel wijken zijn geïsoleerd van de omgeving door snelwegen, spoorlijn en kanaal. Door uitzichten op
de omgeving, bijvoorbeeld
  • de Veluwe,
  • de IJssel en
  • Deventer
kan worden ervaren dat de wijk een onderdeel vormt van een veel grotere regio en landschap.

Voordelen

  • Ruimtelijke kwaliteit: verschillende landschappen ervaren, besef van schaalniveaus
  • Klimaat: besef dat dreiging omgeving naar wijk toe kan komen, zoals brandgevaar, uitzichtspunt
  • kan vluchtplek zijn bij overstroming/ brand
  • Gezondheid: stimulans om omgeving te verkennen met fiets of te voet, uitzichtpunt is ontmoetings-
  • plek, kans voor ‘gezonde’ horeca